Η κυριότερη ιδιομορφία της επανάστασής μας, ιδιομορφία που
απαιτεί με τον πιο επιτακτικό τρόπο το μελετημένο αντίκρισμά της, είναι η
δυαδική εξουσία που δημιουργήθηκε από τις πρώτες ήδη μέρες της νίκης της
επανάστασης.
Η δυαδική αυτή εξουσία εκδηλώνεται με την ύπαρξη δύο
κυβερνήσεων, της κύριας, της αληθινής, της πραγματικής κυβέρνησης της αστικής
τάξης, της «Προσωρινής Κυβέρνησης» του Λβοφ και Σία που έχει στα χέρια της όλα
τα όργανα της εξουσίας, και μιας πρόσθετης, παράπλευρης κυβέρνησης «ελέγχου»,
του Σοβιέτ Πετρούπολης των εργατών και στρατιωτών βουλευτών, που δεν έχει στα
χέρια του όργανα κρατικής εξουσίας, αλλά στηρίζεται άμεσα στην αναμφισβήτητα
απόλυτη πλειοψηφία του λαού, στους ένοπλους εργάτες και στρατιώτες.
Η ταξική πηγή αυτής της δυαδικής εξουσίας και η ταξική
σημασία της συνίσταται στο ότι η ρωσική επανάσταση του Μάρτη του 1917 όχι μόνο
σάρωσε όλη την τσαρική μοναρχία, όχι μόνο παρέδωσε όλη την εξουσία στην αστική
τάξη, αλλά και έφτασε ως τα πρόθυρα της επαναστατικής-δημοκρατικής δικτατορίας
του προλεταριάτου και της αγροτιάς. Μια τέτοια ακριβώς δικτατορία (δηλαδή
εξουσία που στηρίζεται όχι στο νόμο, αλλά στην άμεση δύναμη των ένοπλων μαζών
του πληθυσμού), και ακριβώς των τάξεων που αναφέραμε, είναι το Σοβιέτ
Πετρούπολης και τα άλλα, τα τοπικά σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών.
Μια άλλη, εξαιρετικά σπουδαία ιδιομορφία της ρωσικής
επανάστασης είναι το γεγονός ότι το Σοβιέτ Πετρούπολης των εργατών και στρατιωτών
βουλευτών που, όπως φαίνεται, έχει την εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας των τοπικών
σοβιέτ, παραδίδει θεληματικά την κρατική εξουσία στην αστική τάξη και την
Προσωρινή της Κυβέρνηση, της παραχωρεί θεληματικά τα πρωτεία έχοντας κλείσει
μαζί της συμφωνία για την υποστήριξή της και περιορίζεται στο ρόλο του
παρατηρητή, του ελεγκτή για τη σύγκληση της Συντακτικής Συνέλευσης (που η
Προσωρινή Κυβέρνηση ως τα σήμερα ούτε ανακοίνωσε καν την ημερομηνία της
σύγκλησής της).
Αυτό το εξαιρετικά ιδιόμορφο γεγονός, πρωτοφανέρωτο με τη
μορφή αυτή στην ιστορία, έκανε να μπλεχτούν μαζί, σε ένα σύνολο, δυο
δικτατορίες· η δικτατορία της αστικής τάξης (επειδή η κυβέρνηση του Αβοφ και
Σία είναι δικτατορία, δηλαδή εξουσία που δε στηρίζεται ούτε στο νόμο, ούτε στην
προκαταβολική έκφραση της λαϊκής θέλησης, αλλά στην κατάληψη με τη βία,
κατάληψη που έχει πραγματοποιηθεί από μια ορισμένη τάξη και συγκεκριμένα από
την αστική τάξη) και η δικτατορία του προλεταριάτου και της αγροτιάς (το σοβιέτ
των εργατών και στρατιωτών βουλευτών).
Δε χωράει ούτε η παραμικρή αμφιβολία ότι μια τέτοια
«σύμπλεξη» δεν μπορεί να κρατήσει πολύ καιρό. Δύο εξουσίες σε ένα κράτος δεν
μπορεί να υπάρχουν. Η μια από αυτές πρέπει να εκμηδενιστεί και όλη η ρωσική
αστική τάξη δουλεύει ήδη με όλες τις δυνάμεις της, με όλους τους τρόπους και
παντού για το παραμέρισμα και την εξασθένιση, την εκμηδένιση των σοβιέτ των
στρατιωτών και εργατών βουλευτών, για τη δημιουργία της μονοκρατορίας της
αστικής τάξης.
Η δυαδική εξουσία εκφράζει στην ανάπτυξη της επανάστασης
μόνο μια μεταβατική στιγμή, τότε που αυτή έχει προχωρήσει πιο πέρα από τη
συνηθισμένη αστικοδημοκρατική επανάσταση, χωρίς όμως να έχει φτάσει ακόμη ως
την «καθαρή» δικτατορία του προλεταριάτου και της αγροτιάς.
Η ταξική σημασία (και η ταξική εξήγηση) αυτής της μεταβατικής
ρευστής κατάστασης είναι η ακόλουθη: Όπως κάθε επανάσταση, έτσι και η
επανάστασή μας στον αγώνα ενάντια στον τσαρισμό χρειάστηκε τον πιο μεγάλο
ηρωισμό, την αυτοθυσία των μαζών, και ταυτόχρονα τράβηξε μονομιάς στο κίνημα
έναν πρωτάκουστα τεράστιο αριθμό μικροαστών.
Ένα από τα κυριότερα, επιστημονικά και πρακτικά-πολιτικά
γνωρίσματα κάθε πραγματικής επανάστασης είναι η ασυνήθιστα γοργή, ξαφνική,
απότομη αύξηση του αριθμού των «μικροαστών» που περνούν στην ενεργό,
ανεξάρτητη, δραστήρια συμμετοχή στην πολιτική ζωή, στη συγκρότηση του κράτους.
Έτσι και η Ρωσία. Σήμερα η Ρωσία βρίσκεται σε αναβρασμό.
Εκατομμύρια και δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι που κοιμούνταν πολιτικά επί δέκα
χρόνια, που ήταν πολιτικά εξουθενωμένοι από το φρικτό ζυγό του τσαρισμού και την
καταναγκαστική δουλειά για τους τσιφλικάδες και τους εργοστασιάρχες, ξύπνησαν
και τραβήχτηκαν στην πολιτική. Και ποιοι αποτελούν αυτά τα εκατομμύρια και
δεκάδες εκατομμύρια; Στο μεγαλύτερο μέρος τους μικρονοικοκυραίοι, μικροαστοί,
άνθρωποι που στέκουν ανάμεσα στους καπιταλιστές και τους μισθωτούς εργάτες. Η
Ρωσία είναι η πιο μικροαστική χώρα απ’ όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.
Ένα γιγάντιο μικροαστικό κύμα κατέκλυσε τα πάντα, έπνιξε το
συνειδητό προλεταριάτο όχι μόνο με τον όγκο του, μα και ιδεολογικά, δηλαδή
μόλυνε, κατέκτησε πολύ πλατιούς εργατικούς κύκλους με τις μικροαστικές
αντιλήψεις για την πολιτική.
Οι μικροαστοί στη ζωή εξαρτώνται από την αστική τάξη, γιατί
ζουν οι ίδιοι σαν ιδιοκτήτες και όχι σαν προλετάριοι (με την έννοια της θέσης
τους στην κοινωνική παραγωγή) και ακολουθούν την αστική τάξη στον τρόπο σκέψης.
Ανεπίγνωστη ευπιστία προς τους καπιταλιστές, τους
χειρότερους εχθρούς της ειρήνης και του σοσιαλισμού -να τι χαρακτηρίζει τη
σημερινή πολιτική των μαζών στη Ρωσία, να τι ξεπετάχτηκε με επαναστατική
ταχύτητα πάνω στο κοινωνικοοικονομικό έδαφος της πιο μικροαστικής απ’ όλες τις
ευρωπαϊκές χώρες. Να η ταξική βάση της «συμφωνίας» (υπογραμμίζω πως έχω υπόψη
μου όχι τόσο την τυπική συμφωνία όσο την έμπρακτη υποστήριξη, τη σιωπηρή
συμφωνία, την παραχώρηση της εξουσίας από ανεπίγνωστη ευπιστία) ανάμεσα στην
Προσωρινή Κυβέρνηση και στο σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών,
συμφωνία που έδωσε στον Γκουτσκόφ το ψαχνό, την πραγματική εξουσία, και στο
σοβιέτ τις υποσχέσεις, τις τιμές (ως ένα ορισμένο διάστημα), την κολακεία, τις
φράσεις, τις διαβεβαιώσεις, τις υποκλίσεις των Κερένσκι.
Η αριθμητική ανεπάρκεια του προλεταριάτου στη Ρωσία, η
ανεπαρκής συνειδητότητα και οργάνωσή του -να η άλλη όψη του νομίσματος.
Όλα τα ναροντνικιστικά κόμματα[1],
μέχρι και τους εσέρους, ήταν πάντα μικροαστικά. Το ίδιο και το κόμμα της
Οργανωτικής Επιτροπής (Τσχεΐτζε, Τσερετέλι κτλ.). Οι εξωκομματικοί επαναστάτες
(Στεκλόφ κ.ά.) παρασύρθηκαν επίσης από το κύμα ή δεν το υπερνίκησαν, δεν
πρόφτασαν να το υπερνικήσουν.
Η ΙΔΙΟΜΟΡΦΙΑ ΤΗΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΠΟΥ ΑΠΟΡΡΕΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ
Από την ιδιομορφία της πραγματικής κατάστασης που αναφέραμε
παραπάνω απορρέει η υποχρεωτική για το μαρξιστή -που πρέπει να παίρνει υπόψη
του τα αντικειμενικά γεγονότα, τις μάζες και τις τάξεις και όχι τα πρόσωπα κτλ-
ιδιομορφία της τακτικής στη σημερινή στιγμή.
Η ιδιομορφία αυτή βάζει στην πρώτη γραμμή την ανάγκη «να
ρίξουμε ξίδι και χολή στο γλυκερό νεράκι της επαναστατικοδημοκρατικής
φρασεολογίας» (όπως εκφράστηκε χτες -εξαιρετικά εύστοχα- ο σύντροφός μου της ΚΕ
του Κόμματός μας Τεοντορόβιτς στη συνεδρίαση του Πανρωσικού Συνεδρίου των
σιδηροδρομικών υπαλλήλων και εργατών στην Πετρούπολη)· απαιτεί δουλειά
κριτικής, εξήγηση των λαθών των μικροαστικών κομμάτων των εσέρων και των
σοσιαλδημοκρατών, προετοιμασία και συσπείρωση των στοιχείων του συνειδητά
προλεταριακού, κομμουνιστικού κόμματος, απαλλαγή του προλεταριάτου από τη
«γενική» μικροαστική μέθη.
Αυτό φαίνεται σα να είναι «μονάχα» προπαγανδιστική δουλειά.
Στην πραγματικότητα όμως είναι η πιο πρακτική επαναστατική δουλειά, γιατί
αλλιώς δεν μπορούμε να κινήσουμε προς τα μπρος την επανάσταση που σταμάτησε,
πνίγηκε στις φράσεις, κάνει «βήμα σημειωτόν», όχι γιατί υπάρχουν εξωτερικά
εμπόδια, όχι γιατί εξασκεί βία η αστική τάξη (για την ώρα ο Γκουτσκόφ μονάχα
απειλεί ότι θα χρησιμοποιήσει βία ενάντια στη μάζα των στρατιωτών), μα γιατί οι
μάζες δείχνουν ανεπίγνωστη ευπιστία.
Μονάχα παλεύοντας ενάντια σε αυτήν την ανεπίγνωστη ευπιστία
(και ενάντιά της μπορούμε και πρέπει να παλέψουμε αποκλειστικά ιδεολογικά, με
τη συντροφική πειθώ, αναφερόμενοι στην πείρα της ζωής), μπορούμε να λυτρωθούμε
από το ξεφάντωμα της επαναστατικής φρασεολογίας που βασιλεύει και να σπρώξουμε
πραγματικά προς τα μπρος τόσο την προλεταριακή συνείδηση όσο και τη συνείδηση
των μαζών, καθώς και την τολμηρή αποφασιστική τοπική τους πρωτοβουλία, την
αυτόβουλη πραγμάτωση, ανάπτυξη και στερέωση των ελευθεριών, της δημοκρατίας,
της αρχής της παλλαϊκής κατοχής όλης της γης.
Η παγκόσμια πείρα των αστικών και τσιφλικάδικων κυβερνήσεων
επεξεργάστηκε δύο μεθόδους για να κρατιέται ο λαός στην καταπίεση. Η πρώτη
είναι η βία. Ο Νικόλαος Ρομανόφ Α' -Νικόλαος ο Μαγκούρας- και ο Νικόλαος Β' -ο
Ματοβαμμένος- έδειξαν στο ρωσικό λαό το ανώτατο όριο του τι μπορεί και δεν
μπορεί να γίνει με αυτήν τη μέθοδο του δημίου. Υπάρχει όμως και μια άλλη
μέθοδος, που την επεξεργάστηκαν πιο καλά απ’ όλους η αγγλική και η γαλλική
αστική τάξη, «διδαγμένες» από μια σειρά μεγάλες επαναστάσεις και επαναστατικά
κινήματα των μαζών. Είναι η μέθοδος της απάτης, της κολακείας, των φράσεων, των
εκατομμύριων υποσχέσεων, της μικροελεημοσύνης, της παραχώρησης του ασήμαντου
και της διατήρησης του σημαντικού.
Η ιδιομορφία της στιγμής που ζει η Ρωσία είναι το ιλιγγιωδώς
γρήγορο πέρασμα από την πρώτη μέθοδο στη δεύτερη, από τη βία πάνω στο λαό στην
κολακεία του λαού, στην εξαπάτησή του με υποσχέσεις. Ο Γάτος - Βάσκα ακούει και
τρώει[2].
Ο Μιλιουκόφ και ο Γκουτσκόφ κρατούν την εξουσία, περιφρουρούν τα κέρδη του
κεφαλαίου, διεξάγουν τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο για τα συμφέροντα του ρωσικού και
του αγγλογαλλικού κεφαλαίου και περιορίζονται να απαντούν με υποσχέσεις,
ρητορείες και εντυπωσιακές δηλώσεις στους λόγους «μαγείρων» σαν τους Τσχεΐτζε,
Τσερετέλι, Στεκλόφ, που απειλούν, επιπλήττουν, εξορκίζουν, εκλιπαρούν,
απαιτούν, διακηρύσσουν... Ο Γάτος - Βάσκα ακούει και τρώει.
Και ημέρα με την ημέρα η εύπιστη αποτύφλωση και η τυφλή
ευπιστία θα εξαφανίζονται κυρίως στους προλετάριους και τους φτωχούς αγρότες,
που η ζωή (η κοινωνικοοικονομική τους θέση) τους διδάσκει να μην πιστεύουν
στους καπιταλιστές.
Οι ηγέτες των μικροαστών «οφείλουν» να διδάσκουν στο λαό την
εμπιστοσύνη στην αστική τάξη. Οι προλετάριοι πρέπει να τους διδάσκουν τη
δυσπιστία.
* Β. Ι. ΛΕΝΙΝ - Οι
θέσεις του Απρίλη - εκδ. Σύγχρονη Εποχή
[1]
Ναρόντνικοι: Από το όνομα της οργάνωσης Ναρόντναγια Βόλια (Λαϊκή Θέληση). Στις
γραμμές της συμμετείχαν διανοούμενοι και κρατικοί υπάλληλοι που δεν ανήκαν στην
τάξη των ευγενών. Οι ναρόντνικοι ζητούσαν την κατάργηση της απολυταρχίας και το
μοίρασμα της γης στους αγρότες. Παράλληλα όμως δεν έβλεπαν τη νομοτελειακή
ανάπτυξη των καπιταλιστικών σχέσεων στη Ρωσία και αυτό τους οδηγούσε να
αρνηθούν τον ηγετικό ρόλο του προλεταριάτου και να θεωρούν την αγροτιά ως την
κύρια επαναστατική δύναμη. Η ιδεολογία τους ήταν κράμα επαναστατικού
δημοκρατισμού και ουτοπικού σοσιαλισμού. Η εκτίμησή τους για την αγροτική
κοινότητα ως έμβρυο σοσιαλισμού και η επιδίωξή τους να ξεσηκώσουν την αγροτιά
ενάντια στην απολυταρχία ώθησε τους ναρόντνικους να πηγαίνουν στα χωριά, «στο
λαό», όπου όμως δεν μπόρεσαν να βρουν ανταπόκριση. Το 1876 ιδρύθηκε στην
Πετρούπολη νέα οργάνωση των ναρόντνικων, η Ζέμλια ι βόλια (Γη και ελευθερία), η
οποία το 1879 διασπάστηκε. Αρκετοί ναρόντνικοι προσέγγισαν το μαρξισμό και
μετέφρασαν έργα του στη Ρωσία.
[2] Από το μύθο του Κριλόφ Γάτος και μάγειρας. Στο μύθο αυτό ο μάγειρας μαλώνει και νουθετεί το γάτο του που, παρόλ’ αυτά, συνεχίζει απερίσπαστος να κάνει ζημιές. Ο μύθος κλείνει με το εξής δίδαγμα: «Μη σπαταλάς άσκοπα τα λόγια σου εκεί που πρέπει να ασκήσεις τη δύναμή σου.»
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου