ΚΥΠΡΙΑΚΟ: Η πείρα από το «σχέδιο Ανάν» - Το «παζάρι» δυναμώνει διαρκώς

Από πορεία αλληλεγγύης στον κυπριακό λαό που οργάνωσε το ΚΚΕ τον Απρίλη του 2004

Πηγή: rizospastis.gr

Ενδεικτικό των οδυνηρών συνεπειών που έχουν για τον κυπριακό λαό οι λύσεις που υπαγορεύει ο «ρεαλισμός» των ιμπεριαλιστών ήταν το «σχέδιο Ανάν». Η αρχική του εκδοχή παρουσιάστηκε στις 11 Νοέμβρη 2002 και πήρε το όνομά του από τον τότε ΓΓ του ΟΗΕ Κόφι Ανάν. Ο κυπριακός λαός το απέρριψε στα δημοψηφίσματα που έγιναν στις 24 Απρίλη 2004 (οι Ελληνοκύπριοι κατά 75,9% και οι Τουρκοκύπριοι κατά 35%).

Στο «σχέδιο» δεν γινόταν η παραμικρή αναφορά στην τουρκική εισβολή και κατοχή. Αναφερόταν στην Ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία (την οποία θα αποτελούσαν δύο «συνιστώντα ισότιμα κράτη») που θα είχε τη μορφή συνεταιρισμού μη επιδεχόμενου διάλυσης, έστω και αν τα συνιστώσα μέρη κρίνουν πως δεν «προχωρά».

Στις αρμοδιότητες των «συνιστώντων κρατών» περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, η δημόσια ασφάλεια, η επιβολή του νόμου και της τάξης. Η οικονομική δραστηριότητα σε τομείς όπως αλιεία, γεωργία, βιομηχανία, εμπόριο.

Το «σχέδιο» προέβλεπε απόσυρση κατά φάσεις των κατοχικών στρατευμάτων, με ένα χρονοδιάγραμμα που ξεπερνούσε το 2018 (δηλαδή την επόμενη 14ετία). «Ενωμένη Κυπριακή Δημοκρατία», Ελλάδα και Τουρκία προβλεπόταν ότι θα αναθεωρούν κάθε τρία χρόνια το πρωτόκολλο παραμονής στρατευμάτων στο Νησί με τελικό σκοπό την πλήρη αποχώρησή τους, χωρίς όμως να προβλέπεται ολοκληρωτική αποστρατιωτικοποίηση του Νησιού. Μάλιστα, προβλεπόταν άφιξη ελληνικών στρατευμάτων ισάριθμων με τα τουρκικά που θα παρέμεναν και από κοινού θα μειώνονταν σταδιακά. Σε πρώτη φάση προβλεπόταν διάλυση της Εθνικής Φρουράς (σ.σ. οι Ενοπλες Δυνάμεις της Κύπρου) και απομάκρυνση των όπλων τους με παράλληλη ανάπτυξη και «προσαρμογή» των ελληνικών και τουρκικών δυνάμεων. Προβλεπόταν, μεταξύ άλλων, η παραμονή «ειρηνευτικής αποστολής» του ΟΗΕ που θα επόπτευε την εφαρμογή της συμφωνίας και θα παρέμενε «για όσο διάστημα η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, με τη συναίνεση και των δύο συνιστωσών Πολιτειών, δεν αποφασίσει διαφορετικά».

Χαρακτηριστικά ήταν και άλλα σημεία, όπως π.χ. η πρόβλεψη για συμμετοχή και «μη Κυπρίων» στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Η στάση ελληνικών και κυπριακών κομμάτων

Ο τότε Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Τάσσος Παπαδόπουλος κάλεσε στις 7/4/2004 σε καταψήφιση του «σχεδίου Ανάν».

Το ΑΚΕΛ προχώρησε σε έκτακτη Παγκύπρια Συνδιάσκεψη στις 14/4/2004, όπου η ΚΕ εισηγήθηκε το κόμμα να ζητήσει αναβολή της διεξαγωγής των δημοψηφισμάτων με στόχο την αντικειμενική παρουσίαση του «σχεδίου» στο λαό και την περαιτέρω διαπραγμάτευση, προσθέτοντας ότι εφόσον αυτά δεν γίνουν το ΑΚΕΛ θα καταψηφίσει το «σχέδιο». Η Συνδιάσκεψη υπερψήφισε την εισήγηση με 64,8% έναντι 34,3%.

Το ΔΗΚΟ τάχτηκε κατά του «σχεδίου», με το επιχείρημα ότι «το παιχνίδι ήταν στημένο» και ότι η μεθοδολογία και γενικά οι χειρισμοί του ΟΗΕ οδηγούσαν στην εκπλήρωση στο ακέραιο των προσδοκιών της Τουρκίας.

Η ΕΔΕΚ τάχτηκε επίσης κατά του «σχεδίου», μιλώντας για παρέκκλιση από διάφορα ουσιώδη θέματα που έθετε η ελληνοκυπριακή πλευρά και για «αρνητικές πρόνοιες», όπως η παραμονή στρατευμάτων, η παραμονή των εποίκων κ.τ.λ. Κατά του «σχεδίου» τάχθηκαν και τα περισσότερα από τα μικρότερα ελληνοκυπριακά κόμματα, όπως το ΚΕΑ, οι Νέοι Ορίζοντες, οι Οικολόγοι Περιβαλλοντιστές.

Από την άλλη μεριά, ο «Δημοκρατικός Συναγερμός» (ΔΗΣΥ) τάχτηκε υπέρ του «σχεδίου Ανάν». Το ίδιο έκαναν και άλλα κόμματα όπως οι «Ενωμένοι Δημοκράτες» του πρώην Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Γ. Βασιλείου. Το σκεπτικό τους ήταν, μεταξύ άλλων, ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη π.χ. οι δηλώσεις Ανάν ότι η επιλογή που έχει ο κυπριακός λαός είναι το «σχέδιο» ή καμία λύση.

Στην Ελλάδα, το ΚΚΕ ήταν το μόνο κόμμα που, με κριτήριο τα συμφέροντα των λαών αποκάλυψε το σύνολο των ιμπεριαλιστικών εκβιασμών και μεθοδεύσεων, κάλεσε σε καταψήφιση του «σχεδίου».

Εκ μέρους της ΝΔ, μετά τη δημοσιοποίηση της τελικής (5ης) εκδοχής του «σχεδίου», στις αρχές Απρίλη 2004, ο τότε πρωθυπουργός (Κώστας Καραμανλής) δήλωνε ότι «δεν κατέστη δυνατόν να επιτευχθεί μια συμφωνημένη λύση», αποτυπώνοντας και τη δυσαρέσκεια τμημάτων του ελληνικού κεφαλαίου για ένα συμβιβασμό δυσμενή για τα δικά του συμφέροντα. Ωστόσο, σημαντικά στελέχη του κόμματος όπως η Ντόρα Μπακογιάννη είχαν στηρίξει το «σχέδιο» από την πρώτη στιγμή με το επιχείρημα ότι «είναι το καλύτερο που μπορούμε να έχουμε» και ότι αν απορριφτεί, η Κύπρος απειλείται με «απομόνωση».

Το ΠΑΣΟΚ, που, όταν ανακοινώθηκε η πρώτη εκδοχή του «σχεδίου» (11 Νοέμβρη 2002) ήταν στην κυβέρνηση, διά στόματος του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη πανηγύριζε για «πολύ σημαντική μέρα» και επισήμαινε ότι «δεν είναι ορθή μια αποσπασματική αποτίμηση της σημασίας της κάθε ρύθμισης χωριστά. Αυτό που έχει σημασία είναι η συνολική ισορροπία, στην οποία αυτό το Σχέδιο με τη διαπραγμάτευση μπορεί να οδηγήσει τελικά», παραπέμποντας στο ευρύτερο αλισβερίσι που σηματοδοτούσε το «σχέδιο». Μόλις στις 13 Νοέμβρη το υπουργικό συμβούλιο της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ τασσόταν «ομόφωνα» υπέρ του «σχεδίου» «ως βάση για διαπραγμάτευση».

Ο ΣΥΝ (πρόγονος του σημερινού ΣΥΡΙΖΑ) είχε ταχτεί υπέρ του «σχεδίου», με το επιχείρημα ότι πρόκειται για «σχέδιο του ΓΓ του ΟΗΕ και έχει το πράσινο φως του Συμβουλίου Ασφαλείας και που γίνεται σε γενικές γραμμές δεκτό και από την ΕΕ» (δηλώσεις του τότε προέδρου του κόμματος Ν. Κωνσταντόπουλου). Πρωτοστάτησε, μάλιστα, στην αισχρή επίθεση κατά του ΚΚΕ με το επιχείρημα ότι «αποπροσανατολίζει το λαό και τείνει να ευθυγραμμιστεί με ακραίους εθνικιστικούς κύκλους».

***

Το «παζάρι» δυναμώνει διαρκώς

Τα βλέμματα στραμμένα στις επαφές του Γενάρη, στην Ελβετία

Μετά τη «μη κατάληξη» των συναντήσεων Αναστασιάδη - Ακιντζί που έγιναν το Νοέμβρη στο Μοντ Πελεράν στην Ελβετία, αναζωπυρώθηκαν με νέα ορμή οι διεργασίες για να μη χαθεί η - όπως επιμένουν πολλά αστικά και ιμπεριαλιστικά επιτελεία - «ιστορική ευκαιρία» για μια «λύση». Την 1η Δεκέμβρη ανακοινώθηκε χρονοδιάγραμμα νέων εντατικών επαφών.

Στις 9 Γενάρη θα γίνει συνάντηση των δύο πλευρών με στόχο στις 11 να ανακοινωθεί χάρτης με συμφωνία για το Εδαφικό. Στην ίδια συνάντηση, βέβαια, θα συζητηθούν όλα τα «εκκρεμούντα θέματα» και μάλιστα «με διασταυρούμενη διαπραγμάτευση».

Στις 12 του μήνα θα ξεκινήσει «Διάσκεψη για την Ασφάλεια» χωρίς χρονοδιάγραμμα και με «την πρόσθετη συμμετοχή των εγγυητριών δυνάμεων». Εχει, επίσης, διευκρινιστεί ότι «άλλα εμπλεκόμενα μέρη θα προσκληθούν εφόσον κριθεί απαραίτητο».

Τα κεφάλαια των «Εγγυήσεων» και της «Ασφάλειας» είναι τα πιο κρίσιμα, αφού αλληλεπιδρούν με την παρουσία που επιδιώκουν στην ευρύτερη περιοχή ισχυρά ιμπεριαλιστικά κέντρα. Μην ξεχνάμε τη σημασία που ήδη έχει η Κύπρος στην πορεία των στρατιωτικών επεμβάσεων στη Μέση Ανατολή (βάση γαλλικών, βρετανικών μαχητικών), αλλά και τις «ειδικές συμφωνίες» που έχουν υπογραφεί για τη χρήση λιμανιών και αεροδρομίων με χώρες όπως η Ρωσία. Ξεχωρίζει εδώ και καιρό το «ενδιαφέρον» των ΗΠΑ, που πρωτοστατούν για τη διαμόρφωση διαφόρων «εναλλακτικών» στο «σύστημα εγγυήσεων» που πλέον θεωρείται «αναχρονιστικό».

Μεταξύ άλλων, συζητιέται: Η «προσαρμογή» των τουρκικών εγγυήσεων έτσι ώστε π.χ. να διατηρηθούν «μόνο» για το τουρκοκυπριακό «συνιστών κρατίδιο». Διάφορα χρονοδιαγράμματα και «τρόποι» για σταδιακή αποχώρηση μέρους των κατοχικών στρατευμάτων, χωρίς να αποκλείεται ακόμα και η δημιουργία τουρκικής στρατιωτικής βάσης (μάλιστα αξιοποιείται το επιχείρημα ότι κανείς δεν σκοπεύει να πειράξει τις βρετανικές βάσεις). Η ταυτότητα της «πολυεθνικής δύναμης» που φαίνεται ότι θα κληθεί να επιτηρεί την εφαρμογή της όποιας συμφωνίας, για την οποία συζητιέται ο πρωταγωνιστικός ρόλος του ΟΗΕ, αλλά και της ΕΕ, ακόμα και του ΝΑΤΟ.

Για την παραπλάνηση του λαού αξιοποιείται συστηματικά το «παραμύθι» της «αξιοποίησης» των υδρογονανθράκων, του μεγάλου δηλαδή φυσικού πλούτου που ήδη σχεδιάζεται πώς θα αξιοποιηθεί για τα κέρδη ισχυρών μονοπωλίων. Ο ανταγωνισμός σε όλη τη «γειτονιά» θα οξυνθεί κι άλλο, η «διείσδυση» της ρωσικής «Ροσνέφτ» στην περιοχή, με την εξαγορά του 30% του γιγάντιου κοιτάσματος «Ζορ» στην αιγυπτιακή ΑΟΖ, δεν είναι καθόλου τυχαία.

Οι εξελίξεις ήδη «τρέχουν». Ο συμβιβασμός που επιδιώκεται εγκυμονεί πολλούς κινδύνους για όλους τους λαούς στην περιοχή, και τον ελληνικό. Η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ πρωτοστατεί στο αντιλαϊκό παζάρεμα, προσδοκώντας αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου του ντόπιου κεφαλαίου και εκφράζοντας προθυμία να συνεισφέρει σε συνολικότερα «βρώμικα» σχέδια των ιμπεριαλιστών. Το θέμα δεν είναι απλά να καταργηθεί το σημερινό σύστημα εγγυήσεων, όπως επαναλαμβάνει πρώτος και καλύτερος ο ΥΠΕΞ, Ν. Κοτζιάς, αλλά και τι θα το αντικαταστήσει. Οι συζητήσεις για «σύμφωνα φιλίας» και νέα «τρίγωνα συνεργασίας» καταγράφουν την ετοιμότητα για επιτάχυνση διαφόρων σχεδιασμών υπέρ της μίας ή της άλλης μερίδας του κεφαλαίου, εγκλωβίζοντας τους λαούς σε ακόμα πιο ληστρικές και φονικές «κόντρες» εκμεταλλευτών.

Σε αυτό το πλαίσιο έγινε μεσοβδόμαδα και η συνάντηση Τσίπρα - Αναστασιάδη, αποτυπώνοντας «έντονες» διεργασίες. Επίσης, ο Αναστασιάδης είχε συναντήσεις με υψηλόβαθμους αξιωματούχους της ΕΕ και άλλους Ευρωπαίους ηγέτες (π.χ. την Αγκελα Μέρκελ). Η Λευκωσία εξέφρασε «απόλυτη ικανοποίηση» για το αποτέλεσμα των επαφών και πρόσθεσε ότι η ΕΕ εκφράζει «ετοιμότητα για συμμετοχή στην πολυμερή διάσκεψη που θα ξεκινήσει στις 12 Ιανουαρίου», χαρακτηρίζοντας την καλύτερη ασφαλιστική δικλίδα για τον κυπριακό λαό το ότι η Κύπρος θα μείνει μέλος της Ενωσης και μετά τη λύση.

Κείμενα: Αναστασία ΜΟΣΧΟΒΟΥ

10:48 μ.μ.