Η θεμελιώδης σημασία τού νόμου τής αξίας
Samir Amin
Έχοντας αφιερώσει τον πρώτο τόμο τού Κεφαλαίου στην εξέταση
των θεμελιακών γνωρισμάτων τού νόμου τής αξίας, ο Μαρξ ασχολείται στον δεύτερο
τόμο με την κατασκευή μιας — εκ πρώτης όψεως — καθαρά «οικονομικής» απόδειξης.
Προσπαθεί αφενός να αποδείξει ότι σε ένα καπιταλιστικό σύστημα είναι θεωρητικά
δυνατή η συσσώρευση και αφετέρου να προσδιορίσει τις συνθήκες για την επίτευξη
δυναμικής ισορροπίας στο συγκεκριμένο σύστημα. Όπως προκύπτει από τα
επεξηγηματικά παραδείγματα που χρησιμοποιεί, το συγκεκριμένο σύστημα
διακρίνεται από μια σειρά μεγεθών και αναλογιών που είναι προφανές ότι
σχετίζονται στο σύνολό τους με το πεδίο τής οικονομίας. Πρώτον, πρόκειται για
τις αναλογίες κατανομής τής εργατικής δύναμης και των μέσων παραγωγής στους δύο
τομείς που ορίζουν τις βάσεις τού κοινωνικού καταμερισμού τής εργασίας, πράγμα
που επιτρέπει τη σύγχρονη παραγωγή μέσων παραγωγής και μέσων
κατανάλωσης. Δεύτερον, πρόκειται για τις αναλογίες που χαρακτηρίζουν την ένταση
χρησιμοποίησης των μέσων παραγωγής από την άμεση εργασία, πράγμα που λειτουργεί
ως μέτρο τού επιπέδου ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων. Τρίτον, πρόκειται για
την μεταβολή των αναλογιών που συνοδεύει τη μετάβαση από τη μια φάση στην άλλη
και η οποία δίνει το μέτρο τής κατεύθυνσης και τού ρυθμού προόδου των
παραγωγικών δυνάμεων. Τέταρτον, τέλος, πρόκειται για τον βαθμό εκμετάλλευσης
τής εργασίας (ποσοστό υπεραξίας). Ο Μαρξ παρουσιάζει μεν μια σειρά
παραδειγμάτων όπου όλα αυτά τα μεγέθη εκφράζονται σε αξίες, αλλά το συμπέρασμα
που συνάγει από τα συγκεκριμένα παραδείγματα (τ.έ. τις οικονομικές συνθήκες τής
διευρυμένης αναπαραγωγής) μπορεί κάλλιστα να συναχθεί και από ένα μοντέλο
εκφρασμένο σε τιμές παραγωγής, όπου το κέρδος είναι ανάλογο προς το
χρησιμοποιούμενο κεφάλαιο και όχι προς την εκμεταλλευόμενη εργασία. Στο
συγκεκριμένο και περιορισμένο αυτό πλαίσιο, οι δύο μορφές «οικονομικής»
επιχειρηματολογίας είναι ισοδύναμες.[1] Για τους λόγους αυτούς, διατύπωσα ένα
μοντέλο διευρυμένης αναπαραγωγής όπου λαμβάνεται υπόψη και η ανάπτυξη των
παραγωγικών δυνάμεων και το οποίο ορίζεται, σε γενικές γραμμές, ως εξής:
[...]
[...]
[1] [Δηλαδή, ισοδύναμα
είναι τα δύο μοντέλα, εκφρασμένα είτε σε αξίες, είτε σε τιμές παραγωγής.]

0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου